Konfüçyüs'ün Öğretileri

*"Zenginlik ve onur, herkesin istediği şeylerdir. Bunlar doğru bir yolda kazanılmazsa, pek çabuk yitirilir. Yoksulluk ve düşkünlük insanların nefret ettiği şeylerdir. İnsanlar dürüst davranmazlarsa, bunlardan kendilerini sıyırmalarının olanağı yoktur."

*" Büyük ve üstün insan dünyada bir şeye karşı ne düşkünlük gösterir, ne de onu küçümser. O, doğru olan şeyi izler."

*" Büyük ve üstün insan erdemi, küçük insansa rahatını düşünür. Üstün insan yasalar konusunda kafasını çalıştırır; küçük insansa kendi çıkarını aramaya bakar."

*"Hep kendi çıkarını göz önünde tutmaya çalışan kimse, pek çabuk düşman kazanır."

*"Yüksek bir konumda bulunmadığından dolayı telaşlanma. Asıl o konuma uygun olup olmayacağından dolayı endişe et."

*"Büyük ve üstün insan yalnızca doğruluğu, küçük insansa yalnızca çıkarını düşünür."

*"Değerli bir insan gördüğümüzde, onun gibi olmayı düşünmeliyiz. Değersiz bir kimseye rastladığımızdaysa, geri dönmeli ve kendimizi incelemeliyiz."

*"Büyük ve üstün insan sözlerinde dikkatli, davranışlarında ağırbaşlı olmalıdır."

*"Sakıngan davranışlarda, pek az yanılgı olur."

*"Arkadaşlar arasında kırıcı sözler kullanmak, arkadaşlığın bozulmasına yol açar."

*Güzel konuşmanın yararı nedir? Başkalarını güzel sözlerle oyalayan bir kimse, çoğu zaman o kimselerin nefretini çekmiştir.

*"Yaşlı olanlara rahatlık sağlamak, arkadaşlara içtenlikle, gençlere de incelikle davranmak isterim."

*Yanlışlarını anlamış ve kendisinin suçlu olduğunu kabul etmiş bir kimseye henüz rastlamadım."

*Akıllılarla erdemliler: "Halkın adaleti için çalışan ve ruhlara saygılı olan, ama yine onlardan uzak kalan bir kimseye akilli denir."Güçlükleri yenmeyi birinci ödevi olarak kabul eden ve ödülü sonraya bırakan bir kimseye erdemli denir.": "Akilli insanlar sudan hoşlanırlar. Erdemli kimseler dağlardan zevk alırlar. Akıllılar kıpır kıpırdır, erdemliler dingindir. Akıllılar neşelidir, erdemlilerse uzun ömürlüdür."

*Büyük ve üstün insan kuyu içine atılmış olabilir; ama o, başkalarını oraya göndermez. O, aldatılabilir; ama başkalarını tuzağa düşürmez."- " Büyük ve üstün insan kendisini bilgiye verir, ilkelere bağlı kalır ve sınırı aşmaz."

*İyiliksever kimse kendisini yetiştirirken başkalarını da yetiştirmek ister. Kendi bilgisini genişletirken başkalarının bilgisini de geliştirmeye çalışır."- "İçimizde olan şeyle başkalarını karsılaştırmak; iste buna iyilikseverliğin sanatı denir."

*"Erdem konusunu iyice işlememek, öğrenilen şey üzerinde yeter derecede durmamak, doğruluğa karşı ilgisiz kalmak, kötü olan şeyleri de istememek. İşte bunlar beni üzen şeylerdir."

*"Çokça duymak, iyi olanı seçmek ve hep onu izlemek. Çok görmek, onu saklamak. İşte bunlar bilgi kazanmanın ikinci yöntemidir."

*"Çok taşkınlık söz dinlemezliği doğurur. Eli sıkılık da bayağılığı... Ama bayağı olmak, söz dinlemez olmaktan daha iyidir."

*"Büyük ve üstün insan, hep hoşnut ve rahattır. Küçük bir insansa hep üzüntü ve telaş içindedir."

*Sanki derin uçurumun kıyısında ya da ince buz üzerindeymişiz gibi anlayışlı ve sakıngan olmalıyız.

*"Bir kuş ölmek üzereyken sesi üzünç vericidir. Bir insan ölürken sözleri güzeldir."

*"Büyük ve üstün insanin önem verdiği üç şey vardır: Davranışlarında dikkatsiz ve düşüncesiz olmaktan sakınmak; yüz anlatımında içtenlik; sözlerinin kabalık ve bayağılıktan uzak olması.

*"Bir bilgin, anlayışlı ve sabırlı olmalıdır; çünkü onun yükü ağır ve yolu uzundur."
İyilikseverliği kendi yükü olarak kabul eder. O ağır değil midir? Bu yük yalnızca ölümle sona erebilir. Uzun bir zaman değil mi?"

*"Zekâ şiirle gelişir. İnsanın özyapısı, eğitim ve toplum kurallarıyla oluşturulur."
"Ve müzikle yetkinleşir."

*"İçtenlik ve bağlılıkla öğrenmeye çalış. Ölümle karsılaşsan bile yolunu yetkinliğe götürmeye çabala."

*"Çalışkan olmak, ama dürüst olmamak; budala olmak, ama incelikli olmamak; sıradan olmak, ama içten olmamak. İşte böyle bir insani anlamıyorum."

*"Hedefine erişemeyecekmiş gibi öğrenmeye çalış. Sanki onu yitirecekmiş gibi korku içinde ol."

*Üstadın dört özelliği şunlardır: Önyargısızdır. Bir şeye hemen karar vermez. İnatçı değildir. Bencil değildir.

*"Bağlılığı ve içtenliği asıl ilke olarak kabul et. Kendine eşit olmayan arkadaşlar edinme. Yanlışları olursa düzeltmekten çekinme."

*"Akıllı insanlar, kendilerini coşkuya kaptırmazlar. Erdemli olanlar kuşku içinde olmazlar. Gözü pek olanlar hiçbir şeyden korkmazlar."

*"Yaşam konusunda bir bilginiz yokken ölüleri nasıl bilebilirsiniz?"

*Üstün erdemi olan bir insan, konuşmalarında sakıngan ve yavaştır." Niu, "Konuşmalarında sakıngan ve yavaş olan kimse, üstün erdemli kimse midir?" dedi.
Üstat dedi ki: "Bir insan, bir şey yapmakta zorluk çekerse, bu insan konuşmalarında sakıngan ve yavaş değil midir?"
Ssu-ma Niu, üstün insani sordu. Üstat dedi ki: "üstün insanin ne kaygısı, ne de korkusu vardır!" "Kaygısı ve korkusu olmamak bir insani üstün insan yapar mı?" diye Niu heyecanla sordu.
Üstat dedi ki: "Bir insan, vicdanında yanlış bir şey yapmadığına inanıyorsa, neden kaygı duysun? Neden korku duysun?"

*Fan Chih iyilikseverliği sordu. Üstat dedi ki: "Bütün insanları sevmektir." Bilgiyi sordu. Üstat, "İnsanları tanımaktır!" dedi.

*Üstün insan kültür yoluyla arkadaşlarını bulur. Onların arkadaşlıklarıyla da kendi erdemini yükseltir."

*"İşlerin çabuk yapılmasını isteme. Küçük şeylerden yararlanmaya çalışma. İslerin çabuk yapılmasını istemek, o şeylerin en iyi biçimde yapılmasını önler. Küçük şeylerden yararlanmaya çalışmak, büyük işlerin tamamlanmasını engeller."

*"Erdemli insanlar, kesinlikle doğru konuşur; ama doğru konuşanlar erdemli olmayabilir. İlkeleri yoktur."

*"Sizin efendinizin konuşmadığı, gülmediği ve bir şey kabul etmediği doğru mudur?"
"Bu söylentiler doğru değildir. Benim efendim zamanı gelince konuşur; böylece insanlar onun konuşmasından usanmazlar. Eğlenceli bir zamanda güler; böylece onun gülmesinden usanmazlar. Doğruluğa uygunsa, o şeyi kabul eder; bundan dolayı insanlar, onun hep almayı istemesinden usanmazlar.

*"Büyük ve üstün insanin ilerlemesi yukarıya doğrudur; düşük bir insanin ilerlemesiyse aşağı doğrudur."

*Derin sulardan giysiyle, derin olmayan sulardansa etekler kaldırılarak geçilir."

*"Büyük ve üstün insan gerçekten yokluğa katlanır. Küçük bir insansa, yokluk içinde olduğunda, daha çoğunu harcamak ister."

*"Konuşulacak bir insan olduğunda, onunla konuşamamak, onu yitirmek demektir. Konuşulamayacak bir insanla konuşmaksa sözlerin boşuna harcanması demektir. Akıllı olan, ne o insani yitirir, ne de sözleri boşuna harcar."

*"Bir insan uzağı düşünmezse, yakin bir zamanda kesinlikle üzüntüyle karsılaşacaktır."

*Üstat dedi ki: " büyük ve üstün insan ölümünden sonra adının unutulacağından dolayı kaygı duymaz."
 Üstat dedi ki: " büyük ve üstün insan kendi kendisini bulmaya çalışır. Düşük insansa başkalarını aramaya  çabalar."
 Üstat dedi ki: " büyük ve üstün insan, gururludur; ama kavga etmez. O, bir toplum adamıdır, partizan değil."
 Üstat dedi ki: " büyük ve üstün insan, bir kimseyi sözlerinden dolayı yükseltmez, ne de o insan için güzel sözlerden vazgeçer."

*"Bir insan, yanlışları olup da bunları düzeltmezse, bunları benimsemiş demektir."

"İkiyüzlü konuşmalar, erdemi sarsar. Küçük şeylere karşı sabırsız olmak, büyük tasarıları bozar."

*"Yolları ayrı olan insanlar birbirlerine yardım edemezler."

"Yararlı olan üç tür arkadaşlık ve zararlı olan üç tür arkadaşlık vardır. Dürüst, içten ve anlayışlı bir arkadaş yararlıdır. İkiyüzlü, kurnaz ve çok konuşan bir arkadaşsa, zararlıdır."

Büyük ve üstün insanin dokuz düşünce konusu vardır:
1. Baktıklarında berrak görmeyi düşünürler
2. Dinlediklerinde, iyi duymayı düşünürler
3. Görünüşleri bakımından sıcak olmayı düşünürler
4. Davranışlarında saygılı olmayı düşünürler
5. Konuşmalarında doğru olmayı düşünürler
6. İşlerinde ciddi olmayı düşünürler
7. Kuşkuya düştüklerinde soruları nasıl soracaklarını düşünürler
8. Öfkelendiklerinde sorunları düşünürler
9. Kazancı gördüklerinde adaleti düşünürler...

Konfüçyüs  aslında ölümden sonra ne olacağını soranlara "sen daha yaşamın ne olduğunu bilmiyorsun, ölümden sonrasını nasıl bilebilirsin?" dermiş. Ona göre ölümden sonrasını bilmek insan için iyi bir şey değil. Çünkü insanlar ölümden sonra bir hayat olmadığını bilirlerse ölülere saygı göstermezler ve kendi yaşamlarına karşı bir boş vermişlik içerisine girerler. Ölümden sonra bir hayat olduğunu bilirlerse de sevdikleri ölülere kavuşmak için hayatlarına son verir veya en ufak bir sıkıntıda oraya gitmeye can atarlar.

Üstat dedi ki: Bildiğini bilmek ve bilmediğini bilmek gerçek olgunluktur. Yüksek değerde insan sözde ağır, işte acelecidir.

Üstat dedi ki: İstemezsen üzülmezsin.

Üstat dedi ki: Bilgi insanı kuşkudan, iyilik acı çekmekten, kararlı olmak da korkudan kurtarır.